Avrupa Birliği’nin Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM), 1 Ocak 2026 itibarıyla yeni bir faza geçti. 2023-2025 yılları arasında ağırlıklı olarak raporlama yükümlülüğü üzerinden ilerleyen süreç, artık karbonun sınırda fiyatlandığı ve ihracatçı firmalar açısından doğrudan maliyet yaratan bir yapıya dönüştü.
Bu yönüyle SKDM yalnızca çevre politikalarının bir uzantısı değil dış ticaret, rekabet gücü, şirket karlılığı ve sanayi politikası açısından da belirleyici bir unsur haline gelmiş durumda. Özellikle Avrupa Birliği’ne ihracat bağımlılığı yüksek olan Türkiye için SKDM, uyum sağlanması gereken teknik bir düzenleme olmaktan çıkıp stratejik bir zorunluluk niteliği kazanıyor.
Ne Değişti?
SKDM’nin ilk aşaması, ithal edilen ürünlerin gömülü karbon emisyonlarının raporlanmasına odaklanıyordu. Bu dönemde şirketler açısından temel yükümlülük, emisyon verisinin doğru şekilde hesaplanması ve beyan edilmesiydi. Ancak 2026 itibarıyla bu çerçeve önemli ölçüde değişti.
Yeni dönemde, AB’ye ithal edilen ve SKDM kapsamına giren ürünler için CBAM sertifikası satın alma zorunluluğu doğmuş durumda. Bu çerçevede 2026 yılı, emisyonların hesaplandığı ve mali yükümlülüğün doğduğu yıl niteliğini taşırken SKDM sertifikalarının fiilen satın alınmasına yönelik süreç 1 Şubat 2027 itibarıyla başlayacaktır. Bu sertifikaların fiyatı ise AB Emisyon Ticaret Sistemi (ETS) kapsamındaki karbon fiyatlarına endeksli olacak. Dolayısıyla karbon yoğun üretim yapan ve iç pazarda karbon fiyatı ödemeyen ülkelerden yapılan ithalat, AB sınırında ilave bir maliyetle karşılaşacaktır.
Bu durum, SKDM’yi teknik bir raporlama düzenlemesinden çıkararak ticaret akışlarını ve fiyatlamayı etkileyen bir mali araç haline getiriyor.
Ancak burada önemli bir denge unsuru bulunuyor. SKDM maliyeti, AB Emisyon Ticaret Sistemi’nde halen devam eden ücretsiz tahsisatlar dikkate alınarak hesaplanıyor. Bu nedenle AB içindeki üreticiler açısından karbon maliyeti, tümüyle tam fiyatlama üzerinden ilerlemiyor. Ücretsiz tahsisat oranı kadar, ithalatçının teslim etmesi gereken SKDM sertifikası da azalıyor. Bu yapı, mekanizmanın ilk aşamada çok sert bir mali şok yaratmasını sınırlayan temel unsurlardan biri olarak öne çıkıyor.
https://www.gcmyatirim.com.tr/arastirma-analiz/ozel-raporlar/2026-01-15-skdm-gecis-doneminden-fiili-maliyete
GCM Yatırım Menkul Değerler A.Ş
www.gcmyatirim.com.tr (http://www.gcmyatirim.com.tr)
***
Bu yönüyle SKDM yalnızca çevre politikalarının bir uzantısı değil dış ticaret, rekabet gücü, şirket karlılığı ve sanayi politikası açısından da belirleyici bir unsur haline gelmiş durumda. Özellikle Avrupa Birliği’ne ihracat bağımlılığı yüksek olan Türkiye için SKDM, uyum sağlanması gereken teknik bir düzenleme olmaktan çıkıp stratejik bir zorunluluk niteliği kazanıyor.
Ne Değişti?
SKDM’nin ilk aşaması, ithal edilen ürünlerin gömülü karbon emisyonlarının raporlanmasına odaklanıyordu. Bu dönemde şirketler açısından temel yükümlülük, emisyon verisinin doğru şekilde hesaplanması ve beyan edilmesiydi. Ancak 2026 itibarıyla bu çerçeve önemli ölçüde değişti.
Yeni dönemde, AB’ye ithal edilen ve SKDM kapsamına giren ürünler için CBAM sertifikası satın alma zorunluluğu doğmuş durumda. Bu çerçevede 2026 yılı, emisyonların hesaplandığı ve mali yükümlülüğün doğduğu yıl niteliğini taşırken SKDM sertifikalarının fiilen satın alınmasına yönelik süreç 1 Şubat 2027 itibarıyla başlayacaktır. Bu sertifikaların fiyatı ise AB Emisyon Ticaret Sistemi (ETS) kapsamındaki karbon fiyatlarına endeksli olacak. Dolayısıyla karbon yoğun üretim yapan ve iç pazarda karbon fiyatı ödemeyen ülkelerden yapılan ithalat, AB sınırında ilave bir maliyetle karşılaşacaktır.
Bu durum, SKDM’yi teknik bir raporlama düzenlemesinden çıkararak ticaret akışlarını ve fiyatlamayı etkileyen bir mali araç haline getiriyor.
Ancak burada önemli bir denge unsuru bulunuyor. SKDM maliyeti, AB Emisyon Ticaret Sistemi’nde halen devam eden ücretsiz tahsisatlar dikkate alınarak hesaplanıyor. Bu nedenle AB içindeki üreticiler açısından karbon maliyeti, tümüyle tam fiyatlama üzerinden ilerlemiyor. Ücretsiz tahsisat oranı kadar, ithalatçının teslim etmesi gereken SKDM sertifikası da azalıyor. Bu yapı, mekanizmanın ilk aşamada çok sert bir mali şok yaratmasını sınırlayan temel unsurlardan biri olarak öne çıkıyor.
https://www.gcmyatirim.com.tr/arastirma-analiz/ozel-raporlar/2026-01-15-skdm-gecis-doneminden-fiili-maliyete
GCM Yatırım Menkul Değerler A.Ş
www.gcmyatirim.com.tr (http://www.gcmyatirim.com.tr)
***
Burada yer alan yatırım bilgi, yorum ve tavsiyeler yatırım danışmanlığı kapsamında değildir.Yatırım danışmanlığı hizmeti ; aracı kurumlar, portföy yönetim şirketleri, mevduat kabul etmeyen bankalar ile müşteri arasında imzalanacak yatırım danışmanlığı sözleşmesi çerçevesinde sunulmaktadır.Burada yer alan yorum ve tavsiyeler, yorum ve tavsiyede bulunanların kişisel görüşlerine dayanmaktadır.Bu görüşler mali durumunuz ile risk ve getiri tercihlerinize uygun olmayabılır.Bu nedenle, sadece burada yer alan bilgilere dayanılarak yatırım kararı verilmesi beklentilerinize uygun sonuçlar doğurmayabilir.